Malezya Menşe Beyanlarında Ceza Riski
Türkiye Cumhuriyeti ile Malezya arasında imzalanan Serbest Ticaret Anlaşmasının Fasıl 4'ünde yer alan Menşe Kurallarının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Türkiye- Malezya Serbest Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir.
Türkiye menşeli ürünler Malezya'ya ithal edilirken ve Malezya menşeli ürünler Türkiye'ye ithal edilirken Menşe Belgesi veya Fatura Beyanı kullanılarak eşyanın menşei kanıtlanmaktadır.
Eşyanın menşeinin ispatına yönelik olarak beyan edilen menşe ispat belgesinin doğruluğu ile eşyanın menşe kazanımına ilişkin hususlar ithalatçı ülke yetkili makamları tarafından kontrol edilmekte olup, bu yöndeki düzenleme Yönetmelikle hüküm altına alınmıştır.
Menşe İspat Belgelerinin Kontrolü
İthalatçı ülke yetkili makamı tarafından; kendisine ibraz edilen menşe ispat belgelerinin veya kanıt niteliğindeki diğer belgelerde yer alan bilgilerin doğruluk ve gerçekliğine ilişkin makul bir şüphesi olması hâlinde;
Serbest dolaşıma girmek üzere tercihli tarife uygulaması talep edilmiş eşyanın ithalatçısından bilgi talep edebileceği gibi, ihracatçıdan veya üreticiden bilgi alınmasını teminen, ihracatçı ülke yetkili makamına yazılı bir talepte bulunabilmektedir.
İthalatçı ülke yetkili makamına ibraz edilen menşe ispat belgesinin, kontrol işlemine tabi tutulması hâlinde; söz konusu belge kapsamı eşyanın fark ithalat vergileri teminata bağlanmak suretiyle, eşyanın gümrük işlemleri tamamlanmakta olup, Gümrük İdaresi eşyayı, gerekli görülen her türlü idari tedbire tabi olmak kaydıyla ithalatçıya teslim edebilmektedir.
İthalatçıdan İstenebilecek Bilgi ve Belgeler
Serbest dolaşıma girmek üzere tercihli tarife uygulaması talep edilmiş eşyanın ithalatçısından bilgi talep edilmesi halinde, ithalatın gerçekleştiği gümrük müdürlüğü, yükümlüden Yönetmeliğin Ek-5’te yer alan formun doldurulmasını talep etmektedir.
İthalatçı veya yetkili kanuni temsilcisi tarafından, gümrük idaresince iletilen talep yazısının tarihinden itibaren 90 gün içinde formun doldurarak talepte bulunan gümrük müdürlüğüne ibraz edilmesi gerekmektedir.
İdare Tarafından Yapılacak İşlemler
Yükümlü tarafından doldurulan ve gümrük müdürlüğüne ibraz edilen formda yer alan bilgilerin ilgili gümrük beyannamesinde yer alan bilgilerle uyumlu olup olmadığı ve ithal eşyasına tekabül edip etmediğine ilişkin hususlar, ithalatta ibraz edilen diğer belgelerin kıyasen kontrol edilmesi ve gerektiğinde ithal eşyasının muayene edilmesi suretiyle gümrük müdürlüğünce tespit edilmektedir.
Ek-5’te Yer Alan Formun Zamanında Sunulmaması
Ek-5’te yer alan formun süresi içinde sunulmaması hâlinde fark vergiler tahakkuk ettirilecek ve teminat alınmışsa irat kaydedilecektir. Aynı zamanda 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234’üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ceza tatbik edilecektir.
Bu noktada, Malezya menşeli ürünlere ilişkin olarak beyan edilen menşe belgesinin gümrük idaresince yapılarak risk analizi neticesinde sonradan kontrolünün yapılabileceği ve bu kapsamda istenilen bilgi ve belgelerin temin edilmesi gerektiği bilinmeli, temin edilememesi halinde ise fark vergilerin tahsili ile birlikte cezai müeyyide uygulanma riski bulunmaktadır.
Gümrük Müdürlüğünce Yapılan Tespit
Gümrük müdürlüğünce yapılan tespit sonucunda eşyanın menşeinin doğru olduğunun tespit edilmesi hâlinde alınmışsa teminat iade edilecektir.
Eşyanın menşeinin yanlış beyan edildiğinin tespit edilmesi hâlinde ise; 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, fark vergiler tahakkuk ettirilecek ve teminat alınmışsa irat kaydedilecektir. Aynı zamanda 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234’üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ceza tatbik edilecektir.
Sonradan Kontrol İşlemleri
Menşe Belgelerinin kontrol talebi, ihracatçı ülke yetkili makamına gönderilmesi suretiyle yapılmakta olup, sonradan kontrol amacıyla gönderilen menşe ispat belgelerinin, ihracatçı ülke yetkili makamınca temsil ettiği eşyanın menşe statüsünün doğruluğunun teyidi yapılarak geri gönderilmesi halinde teminata bağlanan gümrük vergileri iade edilecektir.
İhracatçı ülke yetkili makamından 90 gün içerisinde ya da eksik bilgi sonucundaki bildirim neticesindeki 90 günlük ek süreyle 180 gün içerisinde bir yanıt alınamazsa ya da yanıt belgenin doğruluğunun veya ürünlerin gerçek menşeinin tespitine imkân verecek ölçüde yeterli bilgi içermiyorsa; ithalatçı ülke yetkili makamı tercih tanınmasını, istisnai hâller dışında reddetmektedir.
Ege Uzman Mevzuat Departmanı